{"id":161943,"date":"2025-07-14T20:11:08","date_gmt":"2025-07-15T03:11:08","guid":{"rendered":"https:\/\/www.pandasilk.com\/the-pandas-thumb-a-bizarre-and-brilliant-evolutionary-hack\/"},"modified":"2025-08-05T03:54:42","modified_gmt":"2025-08-05T10:54:42","slug":"the-pandas-thumb-a-bizarre-and-brilliant-evolutionary-hack","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/the-pandas-thumb-a-bizarre-and-brilliant-evolutionary-hack\/","title":{"rendered":"Pandan\u0131n Ba\u015fparma\u011f\u0131: Tuhaf ve Dahiyane Evrimsel Hile"},"content":{"rendered":"

Evrim, genellikle m\u00fckemmel tasar\u0131mlar ve kusursuz adaptasyonlar olarak alg\u0131lansa da, do\u011fan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi bundan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Bazen en dahice \u00e7\u00f6z\u00fcmler, mevcut yap\u0131lar\u0131n beklenmedik ve hatta biraz tuhaf \u015fekillerde yeniden kullan\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durumun en bilinen ve \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biri, dev pandan\u0131n "ba\u015fparma\u011f\u0131"d\u0131r. Ger\u00e7ek bir ba\u015fparmak olmayan bu yap\u0131, evrimin bir m\u00fchendisden ziyade bir tamirci gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n, yani elindekilerle yetinerek "i\u015f g\u00f6ren" \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretti\u011finin muhte\u015fem bir kan\u0131t\u0131d\u0131r. Stephen Jay Gould’un "Pandalar\u0131n Ba\u015fparma\u011f\u0131" adl\u0131 \u00fcnl\u00fc denemesine de ad\u0131n\u0131 veren bu tuhaf ve bir o kadar da parlak adaptasyon, t\u00fcrlerin nas\u0131l k\u0131s\u0131tlamalar i\u00e7inde bile hayatta kalma ve ba\u015far\u0131l\u0131 olma yollar\u0131n\u0131 bulabildi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n

1. Pandalar\u0131n "Sahte Ba\u015fparma\u011f\u0131" Nedir?<\/h3>\n

Dev pandalar\u0131n me\u015fhur "ba\u015fparma\u011f\u0131", asl\u0131nda memelilerde bulunan di\u011fer ba\u015fparmaklardan yap\u0131sal olarak tamamen farkl\u0131d\u0131r. Bir\u00e7ok primatta, \u00f6zellikle insanlarda bulunan ba\u015fparmak, di\u011fer d\u00f6rt parma\u011f\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na gelebilen, yani "z\u0131t konumlu" bir uzuvdur ve karma\u015f\u0131k manip\u00fclasyonlara olanak tan\u0131r. Pandan\u0131n "ba\u015fparma\u011f\u0131" ise, bilek kemiklerinden biri olan radyal sesamoid kemi\u011fin a\u015f\u0131r\u0131 derecede b\u00fcy\u00fcmesi ve uzamas\u0131yla olu\u015fmu\u015f kemiksi bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131d\u0131r. Bu kemik, elin i\u00e7 k\u0131sm\u0131ndan d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru uzan\u0131r ve di\u011fer be\u015f parma\u011f\u0131n tam kar\u015f\u0131s\u0131nda durmaz; aksine, avu\u00e7 i\u00e7ine do\u011fru e\u011fimli bir konumda bulunur. Bu "sahte ba\u015fparmak", pandan\u0131n ger\u00e7ek parmaklar\u0131 ile birlikte adeta bir k\u0131ska\u00e7 ya da mengene g\u00f6revi g\u00f6rerek bambu saplar\u0131n\u0131 s\u0131k\u0131ca kavramas\u0131na olanak tan\u0131r.<\/p>\n

Bu iki yap\u0131 aras\u0131ndaki temel farklar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki tabloda \u00f6zetleyebiliriz:<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\u00d6zellik<\/th>\nGer\u00e7ek Ba\u015fparmak (\u00d6rn: \u0130nsan)<\/th>\nPandan\u0131n "Sahte Ba\u015fparma\u011f\u0131" (\u00d6rn: Dev Panda)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Yap\u0131sal K\u00f6ken<\/strong><\/td>\nBe\u015f parmakl\u0131 elin ilk parma\u011f\u0131<\/td>\nBilek kemi\u011finin (radyal sesamoid) uzamas\u0131<\/td>\n<\/tr>\n
Hareket Kabiliyeti<\/strong><\/td>\n\u00c7e\u015fitli y\u00f6nlerde z\u0131t konumlu hareket<\/td>\nEsasen sabit, di\u011fer parmaklarla k\u0131ska\u00e7 olu\u015fturur<\/td>\n<\/tr>\n
Kas Ba\u011flant\u0131s\u0131<\/strong><\/td>\n\u00d6zel kaslar ve tendonlarla kontrol<\/td>\nMevcut bilek kaslar\u0131 taraf\u0131ndan desteklenir<\/td>\n<\/tr>\n
Evrimsel Geli\u015fim<\/strong><\/td>\nYeni bir dijit olarak evrilme<\/td>\nMevcut bir kemi\u011fin b\u00fcy\u00fcmesi ve yeniden i\u015flevlenmesi<\/td>\n<\/tr>\n
Ana \u0130\u015flev<\/strong><\/td>\nHassas tutu\u015f, manip\u00fclasyon<\/td>\nBambu saplar\u0131n\u0131 kavrama, kabuk soyma<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

2. Evrimsel Ba\u011flam ve Beslenme De\u011fi\u015fimi<\/h3>\n

Dev pandalar, ay\u0131lar ailesinin bir \u00fcyesidir ve ay\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu gibi, et\u00e7il atalardan gelmektedirler. Ancak evrimsel s\u00fcre\u00e7te pandalar, \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131 tamamen de\u011fi\u015ftirerek neredeyse b\u00fct\u00fcn\u00fcyle ot\u00e7ul bir diyete, yani bambu t\u00fcketimine ge\u00e7i\u015f yapm\u0131\u015flard\u0131r. Bu de\u011fi\u015fim, onlar\u0131n benzersiz "ba\u015fparmak" adaptasyonunun temelini olu\u015fturur.<\/p>\n

Bambu, d\u00fcnya \u00fczerinde bol miktarda bulunan ancak besin de\u011feri olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck ve sindirimi zor bir bitkidir. Bir panda, g\u00fcnl\u00fck besin ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in g\u00fcnde 12-38 kilogram aras\u0131nda bambu t\u00fcketmek zorundad\u0131r. Bu muazzam miktarda bambunun toplanmas\u0131, soyulmas\u0131 ve yenmesi, s\u0131radan bir pen\u00e7e yap\u0131s\u0131yla son derece verimsiz olurdu. Pandalar\u0131n atalar\u0131n\u0131n pen\u00e7eleri, et\u00e7il bir ya\u015fam tarz\u0131na uygun olarak tasarlanm\u0131\u015f, av\u0131 yakalamak ve par\u00e7alamak i\u00e7in keskin pen\u00e7elere sahipken, bambunun lifli ve sert yap\u0131s\u0131n\u0131 i\u015flemek i\u00e7in yeterli tutu\u015f kabiliyetine sahip de\u011fildi. \u0130\u015fte bu noktada, evrimsel bir "hile" devreye girmi\u015ftir.<\/p>\n

3. Evrimsel "Hile" \u2013 Neden Ger\u00e7ek Bir Ba\u015fparmak De\u011fil?<\/h3>\n

Evrim, s\u0131f\u0131rdan "m\u00fckemmel" bir tasar\u0131m yaratmak yerine, genellikle mevcut yap\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirerek ve yeniden i\u015flevlendirerek "yeterince iyi" \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretir. Bu durum, pandalar\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Pandalar\u0131n evrimsel ge\u00e7mi\u015finde, ger\u00e7ek bir z\u0131t konumlu ba\u015fparmak geli\u015ftirmek, muhtemelen \u00e7ok daha karma\u015f\u0131k ve uzun s\u00fcreli genetik de\u011fi\u015fiklikler gerektirecekti. Ancak radyal sesamoid kemi\u011fi zaten mevcuttu. Bu kemi\u011fin basit\u00e7e b\u00fcy\u00fcmesi ve mevcut bilek kaslar\u0131 taraf\u0131ndan desteklenmesi, bambuyu kavramak i\u00e7in gereken tutu\u015fu sa\u011flamak ad\u0131na \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 ve verimli bir evrimsel yoldu.<\/p>\n

Bu durum, evrimin bir "m\u00fchendis" de\u011fil, bir "tamirci" oldu\u011fu metaforunu m\u00fckemmel bir \u015fekilde a\u00e7\u0131klar. Bir m\u00fchendis, bir problemi s\u0131f\u0131rdan en ideal \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc tasarlayarak \u00e7\u00f6zerken, bir tamirci elindeki mevcut par\u00e7alar\u0131 kullanarak i\u015flevsel bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretir. Pandan\u0131n ba\u015fparma\u011f\u0131 da, m\u00fckemmel olmayan ama i\u015flevini yerine getiren bir "tamirci \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc"d\u00fcr.<\/p>\n

Bu evrimsel "hile"nin avantajlar\u0131 ve dezavantajlar\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00f6zetlenebilir:<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n\n
\u00d6zellik<\/th>\nEvrimsel "Hile" (\u00d6rn: Pandan\u0131n Sahte Ba\u015fparma\u011f\u0131)<\/th>\n"M\u00fckemmel" Tasar\u0131m (\u00d6rn: Ger\u00e7ek Ba\u015fparmak)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
Geli\u015fim S\u00fcreci<\/strong><\/td>\nDaha h\u0131zl\u0131 ve mevcut yap\u0131lar\u0131n adaptasyonu<\/td>\nDaha uzun ve karma\u015f\u0131k genetik de\u011fi\u015fimler<\/td>\n<\/tr>\n
Esneklik<\/strong><\/td>\nMevcut k\u0131s\u0131tlamalar i\u00e7inde esnek \u00e7\u00f6z\u00fcmler<\/td>\nYeni yap\u0131lar\u0131n olu\u015fumu i\u00e7in daha fazla kaynak<\/td>\n<\/tr>\n
Maliyet<\/strong><\/td>\nDaha az enerji ve kaynak gerektirebilir<\/td>\nDaha y\u00fcksek enerji ve geli\u015fimsel maliyet<\/td>\n<\/tr>\n
Verimlilik<\/strong><\/td>\n"Yeterince iyi" ve i\u015flevsel<\/td>\nGenellikle daha y\u00fcksek hassasiyet ve verimlilik<\/td>\n<\/tr>\n
Risk<\/strong><\/td>\nEvrimsel \u00e7\u0131kmazlara yol a\u00e7abilir<\/td>\nDaha geni\u015f adaptif potansiyel sunabilir<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

4. Mekanizma ve \u0130\u015flev<\/h3>\n

Pandalar\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131, bir dizi eklem ve kasla desteklenerek olduk\u00e7a etkili bir tutu\u015f mekanizmas\u0131 sunar. Radyal sesamoid kemi\u011fi, avu\u00e7 i\u00e7inden d\u0131\u015far\u0131 do\u011fru bir \u00e7\u0131k\u0131nt\u0131 olu\u015fturur ve di\u011fer be\u015f parma\u011f\u0131n "i\u00e7ine" do\u011fru e\u011fimlidir. Panda, bambu sap\u0131n\u0131 pen\u00e7esinin i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131nda, sahte ba\u015fparmak sap\u0131 bir yandan, di\u011fer be\u015f parmak ise di\u011fer yandan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131r. Bu "pense" benzeri tutu\u015f, pandan\u0131n bambu saplar\u0131n\u0131 kolayca kavramas\u0131na, kabuklar\u0131n\u0131 soymas\u0131na ve lifli i\u00e7 k\u0131sm\u0131n\u0131 verimli bir \u015fekilde t\u00fcketmesine olanak tan\u0131r.<\/p>\n

Bu yap\u0131, \u00f6zellikle bambunun sert d\u0131\u015f kabu\u011funu soymak ve bitkinin besleyici i\u00e7 k\u0131sm\u0131na ula\u015fmak i\u00e7in kritik \u00f6neme sahiptir. Pandalar, bu sayede bambunun sadece besin de\u011feri d\u00fc\u015f\u00fck d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131n\u0131 de\u011fil, daha zengin i\u00e7 dokusunu da t\u00fcketebilirler. Bu adaptasyon olmasayd\u0131, pandalar\u0131n bambu bazl\u0131 bir diyeti s\u00fcrd\u00fcrmeleri ve hayatta kalmalar\u0131 olduk\u00e7a zor olurdu.<\/p>\n

5. Evrim Teorisinin Geni\u015f Kapsaml\u0131 Sonu\u00e7lar\u0131<\/h3>\n

Pandalar\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131, evrim teorisinin temel prensiplerini anlamak i\u00e7in m\u00fckemmel bir vaka \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sunar:<\/p>\n

    \n
  • Ekzaptasyon (\u00d6n-Uyarlan\u0131m):<\/strong> Mevcut bir yap\u0131n\u0131n, evrimsel s\u00fcre\u00e7te tamamen yeni ve farkl\u0131 bir i\u015flev i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131d\u0131r. Radyal sesamoid kemi\u011fi, ba\u015flang\u0131\u00e7ta bilek eklemini destekleyen k\u00fc\u00e7\u00fck bir kemikken, bambuyu kavramak i\u00e7in devasa bir ara\u00e7 haline gelmi\u015ftir.<\/li>\n
  • Evrimsel K\u0131s\u0131tlamalar ve Uzla\u015fmalar:<\/strong> Evrim, s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayarak en "ideal" \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc tasarlamaz. Aksine, t\u00fcrlerin ge\u00e7mi\u015f evrimsel yollar\u0131ndan gelen k\u0131s\u0131tlamalar alt\u0131nda \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Pandalar\u0131n ger\u00e7ek bir ba\u015fparma\u011f\u0131 olmayan atalar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in, var olan yap\u0131lar\u0131 de\u011fi\u015ftirerek yeni bir i\u015flev kazand\u0131rmak, tamamen yeni bir uzuv geli\u015ftirmekten daha olas\u0131yd\u0131. Bu, evrimin \u00e7o\u011fu zaman "yeterince iyi" \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretti\u011fini g\u00f6sterir.<\/li>\n
  • F\u0131rsat\u00e7\u0131 Do\u011fa:<\/strong> Do\u011fal se\u00e7ilim, var olan varyasyonlar i\u00e7inden en uygun olan\u0131 se\u00e7er. Pandan\u0131n atalar\u0131nda radyal sesamoid kemi\u011finin biraz daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu bireyler, bambuyu daha iyi kavrama avantaj\u0131na sahip olmu\u015f ve bu \u00f6zellik, zamanla pop\u00fclasyon i\u00e7inde yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n

    Bu \u00f6rnek, Stephen Jay Gould gibi evrim biyologlar\u0131n\u0131n, evrimin m\u00fckemmeliyet\u00e7i bir s\u00fcre\u00e7 de\u011fil, ko\u015fullara ve rastlant\u0131lara ba\u011fl\u0131, opportunist bir "yama i\u015fi" oldu\u011funu vurgulayan g\u00f6r\u00fc\u015flerini desteklemektedir.<\/p>\n

    6. Evrimsel "Hilelerin" Di\u011fer \u00d6rnekleri<\/h3>\n

    Pandalar\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131, evrimin mevcut yap\u0131lar\u0131 beklenmedik \u015fekillerde yeniden i\u015flevlendirmesinin tek \u00f6rne\u011fi de\u011fildir. Do\u011fada bu t\u00fcr "hilelere" s\u0131k\u00e7a rastlan\u0131r:<\/p>\n\n\n\n\n\n\n\n\n
    Canl\u0131\/Yap\u0131<\/th>\nOrijinal \u0130\u015flev<\/th>\nYeniden \u0130\u015flevlendirilen Adaptasyon<\/th>\nA\u00e7\u0131klama<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n
    Ku\u015f T\u00fcyleri<\/strong><\/td>\nIs\u0131 yal\u0131t\u0131m\u0131<\/td>\nU\u00e7u\u015f<\/td>\nT\u00fcyler ba\u015flang\u0131\u00e7ta v\u00fccut \u0131s\u0131s\u0131n\u0131 korurken, sonradan aerodinamik bir yap\u0131ya d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/td>\n<\/tr>\n
    Memeli Orta Kulak Kemik\u00e7ikleri<\/strong><\/td>\n\u00c7ene eklemi kemikleri<\/td>\nSes iletimi<\/td>\nS\u00fcr\u00fcngen atalar\u0131ndaki \u00e7ene eklemi kemikleri, memelilerde i\u015fitme i\u00e7in \u00f6zelle\u015fmi\u015ftir.<\/td>\n<\/tr>\n
    Y\u0131lanlar\u0131n Bacak Kal\u0131nt\u0131lar\u0131<\/strong><\/td>\nHareket<\/td>\nK\u00f6relmi\u015f vestigial organlar<\/td>\nBacakl\u0131 atalardan miras kalan k\u00fc\u00e7\u00fck pelvis ve femur kal\u0131nt\u0131lar\u0131, hareket i\u015flevini yitirmi\u015ftir.<\/td>\n<\/tr>\n
    Bal\u0131k Y\u00fczge\u00e7leri<\/strong><\/td>\nY\u00fczme<\/td>\nKara omurgal\u0131lar\u0131nda uzuvlar<\/td>\nLob y\u00fczge\u00e7li bal\u0131klar\u0131n etli y\u00fczge\u00e7leri, karada hareket eden omurgal\u0131lar\u0131n bacaklar\u0131na evrilmi\u015ftir.<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n

    Bu \u00f6rnekler, evrimin karma\u015f\u0131k problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l yarat\u0131c\u0131 ve \u00e7o\u011fu zaman beklenmedik yollar buldu\u011funu g\u00f6sterir. Var olan yap\u0131lar\u0131n yeni bir ama\u00e7 i\u00e7in kullan\u0131lmas\u0131, evrimin en verimli ve dinamik mekanizmalar\u0131ndan biridir.<\/p>\n

    Dev pandan\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131, do\u011fan\u0131n en tuhaf ve bir o kadar da parlak evrimsel hilelerinden biridir. Ger\u00e7ek bir ba\u015fparmak olmasa da, bambu diyetine ge\u00e7i\u015fin getirdi\u011fi zorluklara kar\u015f\u0131 geli\u015ftirilmi\u015f ola\u011fan\u00fcst\u00fc bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr. Bu adaptasyon, evrimin asla m\u00fckemmel bir m\u00fchendis gibi s\u0131f\u0131rdan en ideal tasar\u0131m\u0131 yaratmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, aksine mevcut malzemelerle yetinerek "i\u015f g\u00f6ren" ve "yeterince iyi" \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcreten bir tamirci gibi \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 kan\u0131tlar. Pandan\u0131n bilek kemi\u011finin bu denli evrimsel bir ba\u015far\u0131 \u00f6yk\u00fcs\u00fcne d\u00f6n\u00fc\u015fmesi, do\u011fal se\u00e7ilimin k\u0131s\u0131tlamalar i\u00e7inde bile ne kadar yarat\u0131c\u0131 ve esnek olabildi\u011fini g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne serer. Bu, ayn\u0131 zamanda, evrimin lineer bir ilerleme de\u011fil, \u00e7evresel ko\u015fullar ve rastlant\u0131larla dolu, karma\u015f\u0131k bir s\u00fcre\u00e7 oldu\u011funun da alt\u0131n\u0131 \u00e7izer. Pandalar\u0131n sahte ba\u015fparma\u011f\u0131, evrimsel biyolojinin en b\u00fcy\u00fcleyici kan\u0131tlar\u0131ndan biri olarak, do\u011fan\u0131n adaptasyon yetene\u011finin s\u0131n\u0131rs\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizlere hat\u0131rlatmaktad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Evrim, genellikle m\u00fckemmel tasar\u0131mlar ve kusursuz adaptasyonlar olarak alg\u0131lansa da, do\u011fan\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma bi\u00e7imi bundan \u00e7ok daha karma\u015f\u0131kt\u0131r. Bazen en dahice \u00e7\u00f6z\u00fcmler, mevcut yap\u0131lar\u0131n beklenmedik ve hatta biraz tuhaf \u015fekillerde yeniden kullan\u0131lmas\u0131yla ortaya \u00e7\u0131kar. Bu durumun en bilinen ve \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rneklerinden biri, dev pandan\u0131n "ba\u015fparma\u011f\u0131"d\u0131r. Ger\u00e7ek bir ba\u015fparmak olmayan bu yap\u0131, evrimin bir m\u00fchendisden ziyade bir<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":161084,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[39089],"tags":[],"class_list":["post-161943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-chengdu-tr","prodpage-classic"],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=161943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/161943\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media\/161084"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=161943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=161943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.pandasilk.com\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=161943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}