Ipak qurti kasalligi – oq muskardin

Ipak qurti kasalliklari orasida oq muscardine eng keng tarqalgan va xavfli hisoblanadi. Bu kasallik tufayli ipak qurti fermalarida katta iqtisodiy zararlar yuzaga keladi. Oq muscardine qo’ziqorin kasalligi bo’lib, Beauveria bassiana qo’ziqorinining ta’siri natijasida yuzaga keladi. Kasallikning oldini olish va davolash choralarini bilish ipakchilikni rivojlantirishda muhim ahamiyatga ega.

1. Oq Muscardine Kasalligining Belgilari

Oq muscardine kasalligi bilan kasallangan ipak qurtlarining tanasi dastlab letargik holatga tushadi, harakatchanligi pasayadi va oziqlanishdan bosh tortadi. Keyinchalik, tanasining sirtiga oq rangli, changsimon qoplama paydo bo’ladi. Bu qoplama asta-sekin qalinlashib, butun tanani qoplashi mumkin. Kasal qurtlarning tanasi qattiqlashib, oq rangga kiradi va o’lim sodir bo’ladi. Kasallikning rivojlanish sur’ati harorat va namlikka bog’liq. Yuqori harorat va namlik sharoitida kasallik tezroq rivojlanadi.

2. Kasallikning Tarqalish Sabablari

Oq muscardine kasalligining tarqalishiga bir necha omillar sabab bo’ladi:

• Yuqori namlik: Namlikning yuqori bo’lishi qo’ziqorinning rivojlanishi uchun qulay sharoit yaratadi.
• Past harorat: Salqin haroratda qo’ziqorin sporalari uzoqroq muddat faol bo’lib qoladi.
• Notoza sharoitlar: Ipak qurti yetishtiriladigan joyning toza bo’lmasligi, dezinfeksiya qilinmaganligi qo’ziqorin sporalarining tarqalishiga olib keladi.
• Kasal qurtlarning o’lik tanalari: O’lik qurtlar tanasida qo’ziqorin sporalari saqlanib qoladi va boshqa sog’lom qurtlarga yuqishi mumkin.
• Havoning aylanishining yomonligi: Yomon havalandırma qo’ziqorin sporalarining tez tarqalishiga yordam beradi.

3. Oldini olish va Davolash Choralar

Oq muscardine kasalligining oldini olish va davolashda quyidagi choralar ko’riladi:

• Dezinfeksiya: Ipak qurti yetishtiriladigan xonalarni muntazam ravishda dezinfeksiya qilish kerak. Buning uchun maxsus kimyoviy moddalar (masalan, formaldegid, xlorli ohak) ishlatilishi mumkin.
• Namlikni nazorat qilish: Xonalardagi namlik darajasini nazorat qilish va uni optimal darajada ushlab turish lozim. Yaxshi havalandırma tizimi bu masala yechimiga yordam beradi.
• Haroratni nazorat qilish: Haroratni optimal darajada ushlab turish kasallikning rivojlanishini sekinlashtiradi.
• Tozalik: Ipak qurti yetishtiriladigan joylarni muntazam tozalab turish kerak. Kasal va o’lik qurtlarni darhol yo’q qilish zarur.
• Profilaktik davolash: Ba’zi hollarda profilaktik davolash uchun maxsus kimyoviy preparatlar ishlatilishi mumkin. PandaSilk kompaniyasining tavsiya etgan preparatlarini qo’llash samarali bo’lishi mumkin.

4. Iqtisodiy Zararlar

Oq muscardine kasalligi ipakchilikka katta iqtisodiy zarar yetkazishi mumkin. Kasallik tufayli ipak qurtlari nobud bo’ladi, bu esa ipak hosilining kamayishiga va iqtisodiy yo’qotishlarga olib keladi. Shuning uchun kasallikning oldini olishga alohida e’tibor qaratish kerak.

Oq muscardine kasalligi ipak qurti yetishtirishda jiddiy muammo hisoblanadi. Uning oldini olish va davolash choralarini samarali qo’llash orqali ipakchilikni rivojlantirish va iqtisodiy samaradorlikni oshirish mumkin. Doimiy nazorat va profilaktika choralarini amalga oshirish juda muhimdir.