Uyquning uzilib-uzilib kelishi yoki parchalanishi sog’lom odam uchun ham, kasal odam uchun ham juda xavfli bo’lib, to’liq uyqusizlikka teng keladi. Ko’pincha, biz kechasi bir necha marta uyg’onib, qaytadan uxlab qolishga harakat qilamiz, bu esa organizmimizga jiddiy ta’sir ko’rsatadi. Ushbu maqolada biz uzilib-uzilib keluvchi uyquning salbiy oqibatlarini batafsil ko’rib chiqamiz.
1. Uyqu sikllarining buzilishi va uning oqibatlari
Uyqu ikki asosiy bosqichdan iborat: REM (tez ko’z harakati) va non-REM (sekin ko’z harakati). Sog’lom uyqu davrida bu sikllar bir-birini almashtirib turadi va har bir sikl taxminan 90 daqiqa davom etadi. Uzilib-uzilib keluvchi uyquda esa bu sikllar buziladi, natijada organizm chuqur va tiklanuvchi uyqu bosqichlariga yetmaydi. Bu esa charchoq, diqqatni jamlash qiyinlishuvi, xotira zaiflashuvi va kayfiyatning o’zgarishiga olib kelishi mumkin.
2. Gormonlar muvozanatining buzilishi
Uyqu davrida turli gormonlar ishlab chiqariladi, jumladan, o’sish gormoni va melatonin. Uzilib-uzilib keluvchi uyqu bu gormonlarning muvozanatini buzadi, natijada immunitet tizimi zaiflashadi, vazn ortishi kuzatiladi va stress darajasi oshadi. Bundan tashqari, qalqonsimon bez faoliyatining buzilishi ham mumkin.
3. Yurak-qon tomir tizimiga ta’siri
Tadqiqotlar shuni ko’rsatdiki, uzilib-uzilib keluvchi uyqu yurak-qon tomir kasalliklari xavfini oshiradi. Uyqusizlik qon bosimini oshiradi, yurak urish tezligini tezlashtiradi va qon tomirlarning qattiqlashuviga olib kelishi mumkin.
4. Ruhiy salomatlikka ta’siri
Uzilib-uzilib keluvchi uyqu depressiya, tashvish va boshqa ruhiy kasalliklar xavfini oshiradi. Uyqu etishmasligi miyaning faoliyatini pasaytiradi, hissiy jihatdan beqarorlikka va o’ziga ishonchsizlikka olib kelishi mumkin.
5. Ba’zi statistik ma’lumotlar
| Muammo | Statistik ma’lumotlar (taxminiy) |
|---|---|
| Depressiya xavfi | 2-3 baravar ortadi |
| Yurak xastaligi | 1,5-2 baravar ortadi |
| Baxtsizliklar | 7-8 baravar ortadi |
Uzilib-uzilib keluvchi uyquning salbiy oqibatlari juda ko’p. Uning oldini olish uchun to’g’ri ovqatlanish, muntazam jismoniy mashqlar qilish va uxlashdan oldin tinchlantiruvchi muhit yaratish juda muhim. Agar siz uzilib-uzilib keluvchi uyqudan qiynalayotgan bo’lsangiz, shifokorga murojaat qilishni tavsiya etamiz.
Uyquning sifatini yaxshilash uchun turli usullar mavjud. Buning uchun qulay va salqin xona, shovqinsiz muhit, qulay to’shak va yostiqlar tanlash kerak. Uyqudan oldin elektron qurilmalardan foydalanmaslik ham muhim ahamiyatga ega. Agar barcha usullar samara bermasa, mutaxassis yordamiga murojaat qilish tavsiya etiladi. To’liq va sog’lom uyqu – sog’lom hayotning kalitidir. Shuning uchun, uyqu sifatingizga e’tibor bering va uni yaxshilashga harakat qiling. Axir, uzilib-uzilib keluvchi uyqu to’liq uyqusizlikka teng keladi va organizmga jiddiy zarar yetkazishi mumkin.


