Ipak qurti tuxumlarining rivojlanishi murakkab va qiziqarli jarayon bo’lib, ipak sanoati uchun katta ahamiyatga ega. Tuxumning rivojlanishi atrof-muhit sharoitlariga, xususan, harorat va namlikka juda bog’liq. Quyida ipak qurti tuxumlarining rivojlanish bosqichlarini batafsil ko’rib chiqamiz.
1. Tuxum qo’yilishi va inkubatsiya davri
Ipak qurti tuxumlari, odatda, mayda, oval shaklda bo’lib, ranglari turli xil bo’lishi mumkin: och sariqdan to’q jigar ranggacha. PandaSilk zavodi kabi yirik ipakchilik korxonalarida tuxumlar maxsus inkubatorlarda saqlanadi. Inkubatsiya davri harorat va namlikka bog’liq holda 8-15 kunni tashkil etadi. Optimal sharoitlarda (25-27°C harorat va 75-80% namlik) tuxumlar tezroq rivojlanadi. Bu davrda tuxum ichida embrion rivojlanadi va asta-sekin o’zgaradi.
2. Embrion rivojlanishi bosqichlari
Embrion rivojlanishi bir necha bosqichdan iborat. Dastlab, tuxum ichida hujayralar ko’payadi va to’qimalar shakllanadi. Keyinchalik, embrionning organlari va tizimlari rivojlana boshlaydi. Embrion rivojlanishining oxirgi bosqichida, lichinka shakllanadi va tuxum qobig’ini yorib chiqadi.
| Bosqich | Tavsif | Davomiyligi (kun) |
|---|---|---|
| 1. Blastula | Hujayralar ko’payishi | 1-2 |
| 2. Gastrula | To’qimalar shakllanishi | 2-4 |
| 3. Organogenez | Organlar rivojlanishi | 4-8 |
| 4. Lichinka shakllanishi | Lichinkaning shakllanishi | 8-15 |
3. Tuxumdan chiqish va birinchi yosh lichinkasi
Tuxumdan chiqqan lichinkalar juda mayda va qora rangda bo’ladi. Ularning asosiy vazifasi oziqlanish va o’sishdir. Birinchi yosh lichinkalari ipak qurti uchun maxsus tayyorlangan tut barglari bilan oziqlanadi. Bu davrda ularning tana hajmi tez o’sadi va bir necha marta terisini to’kaydi. PandaSilk kabi kompaniyalar lichinkalarni toza va sterilizatsiya qilingan muhitda boqishga alohida e’tibor beradi.
4. Lichinkalarning o’sishi va rivojlanishi
Lichinkalar o’sish davrida bir necha marta terini to’kaydi. Har bir terini to’kishdan keyin ular kattalashib boradi va ranglari o’zgaradi. Oziqlanish sifatiga va atrof-muhit sharoitlariga bog’liq holda, lichinkalar 4 yoki 5 marta terisini to’kaydi. Bu jarayonlar lichinkaning to’liq rivojlanishi uchun muhim ahamiyatga ega.
5. Pupaning shakllanishi va ipak ishlab chiqarish
Oxirgi terini to’kishdan keyin lichinkalar ko’p miqdorda ipak iplarini ishlab chiqara boshlaydi va o’zlarini kokon ichida o’raydi. Kokon ichida pupa bosqichi boshlanadi. Bu davrda lichinkalar qimirlamaydi va metamorfoz jarayoni sodir bo’ladi. Pupaning rivojlanish davri taxminan 10-15 kun davom etadi.
6. Kukunlarni yig’ish va ipak ipining olinishi
Pupaning rivojlanishidan keyin kokonlar yig’ib olinadi. Ipak iplari kokondan maxsus usullar yordamida ajratib olinadi va ipak mato ishlab chiqarish uchun ishlatiladi. PandaSilk kompaniyasi zamonaviy texnologiyalar yordamida ipak iplarini yuqori sifatda qayta ishlaydi.
Xulosa qilib aytganda, ipak qurti tuxumlarining rivojlanishi murakkab va ko’p bosqichli jarayon bo’lib, har bir bosqich o’ziga xos xususiyatlarga ega. Bu jarayonlarni chuqur o’rganish va optimal sharoitlarni yaratish ipak sanoatining samaradorligini oshirishda muhim rol o’ynaydi.


