English 
Español 
Deutsch 
Français 
Italiano 
Português 
Nederlands 
简体中文 
日本語 
한국어 
العربية 
Українська 
Русский 
Dansk 
Suomi 
Svenska 
Norsk bokmål 
עברית 
Türkçe 
Čeština 
Polski 
Български 
српски 
Hrvatski 
हिन्दी 
বাংলাদেশ 
Tiếng Việt 
ไทย 
Melayu 
Indonesia 
Ipak qurti (Bombyx mori) – qimmatbaho ipak tolasi ishlab chiqaruvchi hashorat boʻlib, uning yetishtirilishi va parvarishlanishi murakkab jarayon hisoblanadi. Yosh ipak qurtlarini parvarish qilish, sifatli ipak hosil qilish uchun juda muhim ahamiyatga ega. Toʻgʻri sharoitlarni ta’minlash va muntazam parvarish orqali sogʻlom va unumdor ipak qurtlarini yetishtirish mumkin.
1. Tuxumdan chiqish va dastlabki bosqichlar
Ipak qurti tuxumlari inkubatsiya qilinganidan soʻng, lichinkalar paydo boʻladi. Bu bosqich juda nozik va ehtiyotkorlikni talab qiladi. Yangicha tugʻilgan lichinkalar juda mayda va zaif boʻladi, shuning uchun ularga maxsus parvarish kerak. Ularni toza va namligi optimal darajada boʻlgan joyda saqlash lozim. Oziqlantirish uchun yangi, sifatli tut barglari beriladi. Dastlabki kunlarda lichinkalar juda oz miqdorda oziqlanadi, lekin asta-sekin oziq-ovqat miqdori oshiriladi. Harorat va namlikni nazorat qilish juda muhim, chunki haddan tashqari yuqori yoki past harorat va namlik lichinkalarning oʻlimiga sabab boʻlishi mumkin.
2. Oziqlantirish va gigiena
Yosh ipak qurtlarini muntazam ravishda sifatli tut barglari bilan ta’minlash kerak. Barglar yangi, toza va quritishdan himoyalangan boʻlishi kerak. Eski yoki chirishgan barglarni berish mumkin emas, chunki bu lichinkalarning kasallanishiga olib kelishi mumkin. Bundan tashqari, parvarish qilinayotgan joyning tozaligiga alohida e’tibor berish zarur. Har kuni tozalash va dezinfeksiya qilish kerak. Bu ipak qurtlarining kasallanishi va oʻlimiga yoʻl qoʻymaslik uchun juda muhimdir.
3. Harorat va namlikni nazorat qilish
Ipak qurtlari uchun ideal harorat va namlik darajasi juda muhimdir. Harorat 24-26°C atrofida, namlik esa 70-80% boʻlishi kerak. Harorat va namlikning keskin oʻzgarishi lichinkalarga salbiy ta’sir koʻrsatishi mumkin. Shuning uchun, harorat va namlikni muntazam ravishda nazorat qilish va kerak boʻlganda sozlash kerak.
4. Kasalliklarning oldini olish
Ipak qurtlari turli kasalliklarga moyil. Kasalliklarning oldini olish uchun profilaktika choralarini koʻrish kerak. Bu toza sharoitlarni ta’minlash, sifatli oziq-ovqat berish va muntazam dezinfeksiya qilishni oʻz ichiga oladi. Agar kasallik belgilarini koʻrsangiz, darhol choralar koʻrish kerak.
5. Ipak qurti rivojlanish bosqichlari
Ipak qurti to’rtta asosiy bosqichdan o’tadi: tuxum, lichinka, pupa va kapalak. Lichinka bosqichi to’rtta yoshga bo’linadi. Har bir yoshda qurtning oziq-ovqat iste’moli va o’sishi tezlashadi. Quyida ipak qurti rivojlanish bosqichlarini ko’rsatuvchi jadval keltirilgan:
| Bosqich | Davomiyligi (kun) | Xususiyatlari |
|---|---|---|
| 1-yosh | 4-5 | Juda kichik, qora rangda |
| 2-yosh | 4-5 | O’sish tezlashadi, rangi ochlanadi |
| 3-yosh | 5-6 | O’sish yanada tezlashadi, rangi o’zgaradi |
| 4-yosh | 6-7 | Maksimal o’lchamga yetadi, ipak chiqarishga tayyorlanadi |
PandaSilk kabi kompaniyalar ipak qurti yetishtirish texnologiyalarini takomillashtirishga va sifatli ipak mahsulotlari ishlab chiqarishga katta hissa qo’shmoqda.
Yosh ipak qurtlarini parvarish qilish mas’uliyatli va mehnat talab qiluvchi jarayondir. Ammo, to’g’ri sharoitlarni ta’minlash va muntazam parvarish orqali sifatli ipak hosil qilish mumkin. Yuqorida keltirilgan maslahatlar ipak qurtlarini muvaffaqiyatli yetishtirishga yordam beradi.
