Tut ipak qurtining ko‘payishi

Tut ipak qurti ko’payishi murakkab, ammo qiziqarli jarayon bo’lib, ipak sanoati uchun juda muhim ahamiyatga ega. Uning muvaffaqiyatli amalga oshirilishi sifatli ipak hosil qilishni ta’minlaydi. To’g’ri sharoitlar yaratib, ko’payish jarayonini samarali boshqarish orqali ipak qurti yetishtirishni optimallashtirish mumkin.

1. Tuxum bosqichi

Tut ipak qurtining hayoti tuxumdan boshlanadi. Urg’ochi qurt tuxumlarini maxsus joylarda, masalan, yog’och taxtachalarga yoki maxsus tayyorlangan qog’ozlarga qo’yadi. Tuxumlarning rangi dastlab och sariq, keyin esa qoramtir tus oladi. Tuxumlarning inkubatsiya davri harorat va namlikka bog’liq bo’lib, odatda 10-15 kun davom etadi. Ushbu davrda tuxumlarni to’g’ri harorat (20-25°C) va namlik (70-80%) ta’minlash juda muhimdir. Namlikning yetarli emasligi tuxumlarning qurib qolishiga, ortiqcha namlik esa qo’ziqorin kasalliklarining rivojlanishiga olib kelishi mumkin.

2. Lichinka bosqichi (qurt bosqichi)

Tuxumdan chiqqan lichinkalar juda mayda va qora rangda bo’ladi. Ular dastlab tut barglari bilan oziqlanadi. Lichinkalar to’rt marta to’kilib, o’sish davrida besh yoshdan o’tadi. Har bir yosh davrida lichinkalar o’zlarining o’lchamlarini sezilarli darajada oshiradi. To’g’ri ovqatlanish va sharoitlar yaratish lichinkalarning sog’lom o’sishi va rivojlanishi uchun juda muhimdir. Lichinkalar uchun optimal harorat 24-26°C va namlik 70-80% hisoblanadi. Yomon sharoitlar kasalliklarga va o’limga olib kelishi mumkin.

3. Pupa bosqichi (ko’za bosqichi)

Beshinchi yoshdan keyin lichinkalar o’z atroflariga ipakdan ko’za yasay boshlaydi. Ko’za yasash jarayoni taxminan 3-4 kun davom etadi. Ko’za ichida lichinka pupa bosqichiga o’tadi. Bu davrda lichinka harakatsiz bo’ladi va o’z tanasini qayta tuzadi. Pupa bosqichi 10-15 kun davom etadi. Harorat va namlikni nazorat qilish pupa bosqichida ham muhimdir.

4. Voyaga yetgan qurt bosqichi (kapalak bosqichi)

Pupa bosqichidan keyin voyaga yetgan qurt – kapalak chiqadi. Kapalaklarning asosiy vazifasi ko’payishdir. Urg’ochi kapalaklar 300-500 tagacha tuxum qo’yadi. Kapalaklarning umr ko’rish davri qisqa bo’lib, odatda 5-7 kun davom etadi. Ushbu davrda kapalaklar oziqlanmaydi.

Tut ipak qurtining ko’payish jarayoni murakkab va ko’p omillarga bog’liq. To’g’ri parvarish va sharoitlar yaratish orqali ipak yetishtirishni samarali boshqarish va sifatli ipak hosil qilish mumkin. PandaSilk kabi kompaniyalar ipak qurti yetishtirish texnologiyalarini takomillashtirish va ipak sanoatini rivojlantirishga katta hissa qo’shmoqda. Ularning tajribasi va innovatsiyalari tut ipak qurti ko’payishining samaradorligini oshirishga yordam beradi.