Loài Côn Trùng Nào Dệt Nên Những Sợi Tơ Tằm Tuyệt Mỹ?

Con người đã biết sử dụng tơ tằm từ hàng nghìn năm nay, tạo ra những sản phẩm dệt may cao cấp, mềm mại và sang trọng. Nhưng ít ai biết được nguồn gốc kỳ diệu của loại sợi này đến từ loài côn trùng nào. Câu trả lời đơn giản là: tằm. Tuy nhiên, câu chuyện đằng sau quá trình sản xuất tơ tằm phức tạp hơn nhiều so với tưởng tượng. Bài viết này sẽ đi sâu vào tìm hiểu về loài côn trùng tạo ra loại tơ quý giá này.

1. Tằm – Loài côn trùng chính tạo ra tơ tằm

Tằm, hay còn gọi là tằm dâu ( Bombyx mori), là loài côn trùng thuộc bộ Lepidoptera (bộ cánh vảy), họ Bombycidae. Đây là loài côn trùng hoàn toàn được thuần hóa, không còn tồn tại trong tự nhiên ở dạng hoang dã. Tằm được nuôi dưỡng rộng rãi trên khắp thế giới, đặc biệt là ở các nước châu Á như Trung Quốc, Ấn Độ, Việt Nam… để lấy tơ. Vòng đời của tằm trải qua 4 giai đoạn: trứng, sâu, nhộng và bướm. Chỉ có giai đoạn sâu mới tạo ra tơ.

2. Quá trình tạo tơ của sâu tằm

Sâu tằm ăn lá dâu liên tục để phát triển. Sau một thời gian, sâu tằm sẽ bắt đầu tiết ra tơ để tạo kén. Tơ được tiết ra từ hai tuyến tơ nằm ở miệng sâu tằm. Hai tuyến tơ này tiết ra hai loại fibroin lỏng, được bao bọc bởi một lớp sericin – một loại keo dính. Khi hai loại chất này được đẩy ra ngoài, chúng kết hợp với nhau và đông cứng lại thành sợi tơ. Sâu tằm dùng sợi tơ để tạo thành một lớp kén bao bọc quanh mình trong giai đoạn nhộng.

3. Thành phần và cấu trúc của sợi tơ tằm

Sợi tơ tằm có cấu trúc protein phức tạp, chủ yếu là fibroin. Fibroin là một loại protein giàu glycine, alanine và serine, tạo nên độ bền và độ mềm mại đặc trưng của tơ tằm. Sericin, chất keo bao bọc fibroin, giúp các sợi tơ dính kết với nhau tạo thành kén. Cấu trúc tinh thể của fibroin giúp tơ tằm có độ bền cao, trong khi cấu trúc vô định hình mang lại độ mềm mại và đàn hồi.

4. Các loại tơ tằm và ứng dụng

Tơ tằm có nhiều loại khác nhau, tùy thuộc vào giống tằm, phương pháp nuôi dưỡng và chế biến. Tơ tằm trắng là loại phổ biến nhất, được sử dụng rộng rãi trong sản xuất vải may mặc. Ngoài ra, còn có tơ tằm vàng, tơ tằm đen… với các đặc tính khác nhau. Tơ tằm được sử dụng để dệt nên nhiều loại vải khác nhau, từ những loại vải mỏng, nhẹ, mềm mại cho đến những loại vải dày dặn, chắc chắn. Tơ tằm cũng được sử dụng trong sản xuất các sản phẩm cao cấp khác như khăn quàng cổ, chăn, gối… Một số thương hiệu nổi tiếng sử dụng tơ tằm trong sản phẩm của mình, ví dụ như PandaSilk, nổi tiếng với những sản phẩm chất lượng cao.

5. So sánh tơ tằm với các loại sợi khác

Kết luận: Tằm dâu (Bombyx mori) là loài côn trùng duy nhất tạo ra tơ tằm thương mại. Quá trình tạo tơ phức tạp của sâu tằm, cùng với cấu trúc protein đặc biệt của sợi tơ, đã tạo nên giá trị cao của loại vải này trong ngành dệt may thế giới. Tơ tằm với độ mềm mại, bóng mượt và độ bền cao luôn là sự lựa chọn hàng đầu cho những sản phẩm cao cấp, sang trọng.